Για να γνωρίσεις την αξία του Αρχαίου Δράματος δεν αρκεί μόνο μια ακαδημαϊκή προσέγγιση μέσα σε μια σχολική τάξη. Μπορεί αυτή να είναι η πρώτη βάση, όμως η αξία του αναδεικνύεται ακόμη περισσότερο όταν προσεγγίζεις αυτά τα κείμενα στον φυσικό τους χώρο, στο θέατρο κι αυτό ακριβώς επιδιώκει με εξαιρετικά αποτελέσματα, το Τμήμα Αρχαιολογίας & Ιστορικής Έρευνας του δήμου Αχαρνών.
Εμπνεύστηκε και δημιούργησε το Μαθητικό Φεστιβάλ Αρχαίου Δράματος, όπου σχολεία συμμετέχουν με παραστάσεις και φέτος με τη συνεργασία του Ιδρύματος «Μιχάλης Κακογιάννης» διοργανώνεται για 7η φορά. Ξεκίνησε μέσα στην εβδομάδα (2/4) και θα ολοκληρωθεί στις 11/4 στον χώρο της αίθουσας εκδηλώσεων «Μάριος Δημήτριος Σουλούκος» στο Δημαρχείο.
Στις Αχαρνές λοιπόν, οι μαθητές «συναντούν» την αρχαία ελληνική τραγωδία και κωμωδία. Στο 7ο Μαθητικό Φεστιβάλ συμμετέχουν 17 σχολεία από όλη την Ελλάδα, πρωτοβάθμιας, δευτεροβάθμιας και μεταδευτεροβάθμιας εκπαίδευσης, τα οποία παρουσιάζουν θεατρικές παραστάσεις και θεατρικά δρώμενα, αλλά και εικαστικές δημιουργίες εμπνευσμένες από το Αρχαίο Δράμα. Στόχος του Φεστιβάλ είναι να αναδείξει τη σημασία του και να φέρει τους μαθητές σε επαφή με την πολιτιστική κληρονομιά, προωθώντας τη δημιουργικότητα και την καλλιτεχνική τους έκφραση.
«Η διεξαγωγή του 7ου Μαθητικού Φεστιβάλ Αρχαίου Δράματος – Αχαρνές 2025 αποτελεί ξεχωριστή τιμή για τον δήμο μας και επιβεβαιώνει τη βαθιά μας δέσμευση στη διαφύλαξη και ανάδειξη της πολιτιστικής μας κληρονομιάς», λέει στο ΑΠΕ-ΜΠΕ ο δήμαρχος Αχαρνών Σπύρος Βρεττός και στη συνέχεια επισημαίνει: «Σε μια πόλη με ιστορικές ρίζες που αγγίζουν την καρδιά του αρχαίου ελληνικού πολιτισμού, όπου έχει ανακαλυφθεί το Αρχαίο Θέατρο των Αχαρνών, στηρίζουμε με συνέπεια πρωτοβουλίες, που συνδέουν το παρελθόν με το παρόν και το μέλλον».
Και ο κ. Βρεττός προσθέτει: «Αυτό το Φεστιβάλ δεν είναι απλώς μια γιορτή του Αρχαίου Δράματος, αλλά μια ζωντανή εκπαιδευτική εμπειρία, που εμπνέει τη νέα γενιά, καλλιεργεί την αγάπη για τον πολιτισμό και ενισχύει τη συλλογική μας ταυτότητα».
Παράλληλες δράσεις και εκθέσεις
Κατά τη διάρκεια του Φεστιβάλ, πραγματοποιούνται παράλληλες δράσεις και εκθέσεις που ενισχύουν τη βιωματική προσέγγιση του Αρχαίου Δράματος. Στο φουαγιέ του Δημαρχείου Αχαρνών φιλοξενείται έκθεση κόμικ του Ιδρύματος «Μιχάλης Κακογιάννης» με τίτλο «Τρωάδες: Πάλη στα ερείπια» και με επιμέλεια της Καλλιόπης Λιαδή.
Η έκθεση αποτελεί μια σύγχρονη εικαστική αφήγηση της τραγωδίας «Τρωάδες» του Ευριπίδη, δίνοντας έμφαση στις έννοιες της προσφυγιάς και της βίας μέσα από τη γλώσσα των κόμικς. Όπως αναφέρεται στον πρόλογο του καταλόγου: «Τα έργα που παρουσιάζονται, με τα οπτικά τους σήματα και την εικονογραφία τους, αποτελούν έναν τρόπο διαμαρτυρίας για τη βαρβαρότητα του πολέμου και για τη μοίρα των αμάχων του κόσμου και σκιαγραφούν αλληγορικά την κοινωνικοπολιτική πραγματικότητα της σύγχρονης εποχής».
Με αφορμή αυτή την έκθεση, οι μαθητές προβληματίζονται πάνω στις έννοιες της προσφυγιάς και της βίας στο χθες και στο σήμερα, συνομιλούν με καλλιτέχνες των κόμικς, οι οποίοι με τη σειρά τους «στήνουν» εργαστήρια για τους μαθητές, που ενδιαφέρονται για τη συγκεκριμένη καλλιτεχνική έκφραση.
Στο Φεστιβάλ συμμετέχει ακόμη με στένσιλ-γκράφιτι από τις «Τρωάδες» και το Πανεπιστήμιο Δυτικής Αττικής με το Τμήμα Γραφιστικής και Οπτικής Επικοινωνίας της Σχολής Εφαρμοσμένων Τεχνών και Πολιτισμού, με υπεύθυνο τον καθηγητή Γεώργιο Ματθιόπουλο.
Σχολεία συμμετέχουν στην εικαστική δράση «Ζωγραφίζω τους τοίχους του σχολείου μου με θέματα εμπνευσμένα από το Αρχαίο Θέατρο», όπου μαθητές των Αχαρνών δημιουργούν γκράφιτι σε τοίχους των σχολείων τους, με έμπνευση από την αρχαία ελληνική τραγωδία και κωμωδία. Ανάμεσα στα θέματα που απεικόνισαν είναι «Αίας», «Όταν ο Μενέλαος συνάντησε την Ελένη», «Το Αρχαίο Θέατρο Αχαρνών», «Αποφθεγματική ρήση» από την Ιλιάδα, «Πάσα τε ιδέα κατέστη θανάτου», αλλά και ο στίχος του Γιώργου Σεφέρη «Για ένα πουκάμισο αδειανό, για μιαν Ελένη». Τα έργα αυτά, φωτογραφημένα και εκτυπωμένα σε μουσαμάδες, έχουν εκτεθεί στον χώρο του Φεστιβάλ, επιτρέποντας στο κοινό να απολαύσει τη δημιουργικότητα και τη φαντασία των μαθητών.
Τέλος, υπάρχει εργαστήριο κινησιολογίας Αρχαίου Δράματος από την εκπαιδευτικό και καλλιτέχνη Βαρβάρα Κίτνα και το εικαστικό εργαστήριο «Συναισθήματα» από την εικαστικό Δώρα Κουρτέσα, ενώ για την πληρέστερη κατανόηση από τους μαθητές των νοημάτων που φέρει η τραγωδία του Ευριπίδη «Τρωάδες», συμμετέχει η κ. Μαργαρίτα Κλαδιά, γ.γ της Ι.Λ.Ε.Α.
Στο φετινό πρόγραμμα διαβάζουμε πως πέρα από σχολεία των Αχαρνών, συμμετέχουν ακόμη σχολεία από τα Τρίκαλα, το Νεοχώρι Μεσολογγίου, το Αιτωλικό, τη Σταμνά, τη Μεσσήνη, την Παλαιοχώρα Χαλκιδικής, την Αυλώνα, το Βαρβάκειο Πρότυπο Γυμνάσιο, το Πρότυπο Γυμνάσιο Αναβρύτων, η Αθηναϊκή Αγωγή και Παιδεία, τα Εκπαιδευτήρια Σύγχρονη Παιδεία, η Δημόσια Σχολή Ανώτερης Επαγγελματικής Κατάρτισης Αγίας Παρασκευής για Άτομα με αναπηρία και το Βαμβακάρειο. Στη λήξη του Φεστιβάλ, όλα τα σχολεία που συμμετείχαν, υπό την καθοδήγηση των εκπαιδευτικών τους, θα παραλάβουν τον έπαινό τους.
Το Τμήμα Αρχαιολογίας και Ιστορικής Έρευνας του δήμου
Για όλα αυτά «υπεύθυνο» είναι το Τμήμα Αρχαιολογίας και Iστορικής Έρευνας και ο δήμος Αχαρνών έχει κάθε λόγο να «καμαρώνει» πως είναι ο μόνος που διαθέτει μια τέτοια δημοτική υπηρεσία, η οποία δραστηριοποιείται για την ανάδειξη, προβολή και προστασία της πολιτιστικής κληρονομιάς της περιοχής, από τους αρχαίους έως τους νεότερους χρόνους. Όπως εξηγεί στο ΑΠΕ-ΜΠΕ η προϊσταμένη του τμήματος Ελένη Κασσωτάκη, στο πλαίσιο αυτό αναπτύσσει εκπαιδευτικά προγράμματα, εκδοτική δραστηριότητα, οργανωμένες επισκέψεις, διάχυση της πολιτιστικής πληροφορίας μέσα από το διαδίκτυο, διοργάνωση ημερίδων, διαλέξεων, σεμιναρίων, ηλεκτρονική καταχώρηση και ψηφιοποίηση του ιστορικού και μνημειακού πλούτου και φυσικά το Μαθητικό Φεστιβάλ Αρχαίου Δράματος.
«Σε καμία περίπτωση ως υπηρεσία δεν κοιτάζουμε να αντικαταστήσουμε ή να παραβλέψουμε το Υπουργείο Πολιτισμού. Απλώς φροντίζουμε για την πολιτιστική κληρονομιά του τόπου μας και πολλές φορές σε συνεργασία με το Υπουργείο», μας λέει η κ. Κασσωτάκη. Και στη συνέχεια αναφέρεται στο πώς ξεκίνησε το Μαθητικό Φεστιβάλ, καθώς η ίδια ήταν από τους εμπνευστές αυτής της πρωτοβουλίας, που εξελίχθηκε σε θεσμό.
«Το 2007 αποκαλύφθηκε το Αρχαίο Θέατρο των Αχαρνών κι αυτό ήταν το καθοριστικό σημείο για όλα τα άλλα. Δική μας πρόθεση ήταν να φέρουμε τα παιδιά σε επαφή με το Αρχαίο Θέατρο και το 2016 έγινε η εισήγηση για τη διεξαγωγή ενός Μαθητικού Φεστιβάλ Αρχαίου Δράματος, το οποίο αρχικά ήταν τοπικής εμβέλειας. Γρήγορα όμως, απλώθηκε σε όλη την Αττική και από το 2019 απέκτησε πανελλήνιο χαρακτήρα. Δεν διεξήχθη μόνο τις χρονιές του covid. Είναι μη κερδοσκοπικό και μη διαγωνιστικό. Δεν θελήσαμε να δημιουργήσουμε καλλιτεχνικούς ανταγωνισμούς με νικητές και βραβεύσεις, γι’ αυτό και στο τέλος όλοι όσοι συμμετέχουν παίρνουν έπαινο. Ανάμεσα στα άλλα θελήσαμε να δημιουργήσουμε δεσμούς φιλίας μεταξύ των μαθητών και των σχολείων και είχαμε δύο παραστάσεις μαζί, ώστε το ένα σχολείο να παρακολουθεί την παράσταση του άλλου».
Αμέσως μετά, προσθέτει: «Πιστεύουμε στη δύναμη της θεατρικής τέχνης και το κάνουμε με αφοσίωση στα παιδιά. Θέλουμε σύγχρονους τρόπους προσέγγισης του Αρχαίου Δράματος και ενθαρρύνουμε όλες τις πτυχές, όχι μόνο να ερμηνεύσουν ρόλους, αλλά αν ενδιαφέρονται να κάνουν και τα σκηνικά και τους φωτισμούς και τα ρούχα και ό,τι άλλο μπορεί να κινήσει το ενδιαφέρον τους. Υπάρχει ακόμη και εργαστήριο θεατρικής κινησιολογίας.
Και απευθυνόμαστε σε όλα τα σχολεία της χώρας, δημόσια και ιδιωτικά και μας χαροποιεί ιδιαίτερα που μετέχουν στο Φεστιβάλ και Ειδικά Σχολεία, γιατί στις προτεραιότητές μας είναι και η συμπερίληψη».
Στο σημείο αυτό η κ. Κασσωτάκη αναφέρει ακόμη ένα χαρακτηριστικό του Μαθητικού Φεστιβάλ: «Το Αρχαίο Δράμα μπορεί να αποτελέσει και την έμπνευση για άλλες δημιουργίες, μπορούν οι μαθητές να προτείνουν διασκευές των αρχαίων έργων και να δουλέψουν πάνω σε αυτές ή μπορεί να επιλέξουν να ασχοληθούν με σύγχρονα κείμενα που στηρίζονται πάνω σε αρχαίες τραγωδίες, όπως για παράδειγμα η Αντιγόνη του Ζαν Ανούιγ. Σε καμία περίπτωση δεν θέλουμε να περιορίσουμε τη φαντασία των παιδιών. Μπορούν έτσι να δουν την πορεία του Θεάτρου και πώς εμπνέονται σύγχρονοι συγγραφείς από τους αρχαίους. Το Αρχαίο Δράμα είναι η αφορμή, αλλά δεν το περιορίζουμε».
Ρωτάμε και για τις άλλες δράσεις που αναπτύσσονται παράλληλα με τις παραστάσεις και μας απαντά: «Στο Φουαγιέ γίνεται η έκθεση των κόμικς, με τη συμμετοχή 24 δημιουργών και όλη αυτή η δράση αποδεικνύεται πολύ δημοφιλής, τα παιδιά ενθουσιάζονται με αυτή την έκθεση και με τα εργαστήρια των καλλιτεχνών. Είναι νέοι τρόποι προσέγγισης του Αρχαίου Δράματος και γίνονται ιδιαίτερα ελκυστικοί για τους μαθητές.
Υπάρχει ακόμη το στένσιλ-γκράφιτι, από το Πανεπιστήμιο Δυτικής Αττικής, αλλά και η παρουσίαση των πέντε σχολείων των Αχαρνών, όπου στο πλαίσιο του Φεστιβάλ οι μαθητές ζωγράφισαν στους τοίχους θέματα εμπνευσμένα από το Αρχαίο Δράμα. Φιλοδοξία μας τα σχολεία σε συνεννόηση με τους διευθυντές, να αποτελέσουν μια δημόσια έκθεση τέχνης».
Και η κ. Κασσωτάκη καταλήγει: «Δίνουμε τη δυνατότητα να αλλάξουν τα παιδιά τη στερεότυπη εικόνα που έχουν για τις Αχαρνές. Ανταποκρίνονται με μεγάλο ενθουσιασμό και με αφοσίωση σε αυτό που αναλαμβάνουν να παρουσιάσουν στο Φεστιβάλ, εξοικειώνονται με τα αρχαία έργα και αντιλαμβάνονται την αξία τους, δημιουργούν και εκφράζονται καλλιτεχνικά και στο τέλος βλέπουν ότι οι κόποι τους δεν πάνε χαμένοι».
Δημ. Βασιλόπουλος